توسعه پایدار در مد

توسعه پایدار در مد

واژه «sustain» یا پایدار در اصل به معنی تداوم بخشیدن و حفظ کردن می‌باشد

تا قبل از تولید انبوه مردم، در کمد لباس خود پوشاک و اکسسوری بسیار کمتری نسبت به امروز داشتند. ثروتمندان برای تهیه لباس‌های خود نزد خیاط رفته و مردم طبقات پایین‌تر جامعه از لباس‌هایی که خودشان می‌دوختند استفاده می‌کردند. لباس‌ها با تعمیر و تغییر مدل برای سال‌های متمادی استفاده می‌شد. به همین دلیل از محصولات بادوام به‌حساب می‌آمدند. ظهور لباس‌های آماده پوشش که در سایزهای استاندارد تولید می‌شد و به قیمت پایین به فروش می‌رسید منجر شد تا مصرف‌کنندگان لباس‌های بیشتری خریداری کنند حتی اگر به خوبی لباسی که خیاط می‌دوخت اندازه‌شان نبود.

هم‌زمان با جهانی شدن تولید، افزایش رقابت و تقاضای مصرف‌کننده منجر به تسریع چرخه مد شد. این اتفاق موجب پیدایش فرهنگ مد سریع و مصرفی شد به عبارت دیگر مد سریع تقلیدی از مد لوکس و گرانقیمت است که به هدف ارضای تقاضای مشتری جوان خود برای مد لوکس با قیمت کمتر و ارزان‌تر پا به دنیای مد گذاشته است. این پدیده باعث به‌وجود آمدن کالاهای بی‌کیفیت، با دوام بسیار کم شده، که باعث افزایش تولید زباله و پسماند شده است. این امر عواقب زیادی را برای محیط زیست با خود به همراه داشته و موجب ناپایداری آن شده است.

حال برای حل این مشکل تولیدکنندگان و طراحان مد باید اقداماتی را در جهت پایداری و سازگاری بیشتر با محیط زیست انجام دهند تا بتوان زمین بهتر و پاک‌تری را برای آیندگان خود به ارث گذاشت.

Barbara Cimattia, Giampaolo Campanab, Laura Carluccio. (2017).

به گفته‌ی «لیویا فرت» موسس و مدیر شرکت «اکو ایج» (شرکت مشاوره در زمینه مد پایدار)، مد پایدار تلاشی است برای آن‌که محصولات‌مان سازگاری بیشتری با محیط زیست داشته باشند. مد زیست محیطی، مد اخلاقی، مد سبز و یا مد پایدار بیشتر راجع به پیوند دوباره‌ی ما با پوشاک می‌باشند. او معتقد است که ما ارتباط خود را با محیط زیست و عدالت اجتماعی که از الزامات مد هستند از دست داده‌ایم. با توجه به تعریفات متعددی که در این زمینه وجود دارد، شاید از بهترین‌های آن مربوط به بیانات «جسیکا برلند» نویسنده و استایلیست مد پایدار باشد. به اعتقاد او مد پایدار شامل هرچیزی- از پوشاک گرفته تا لوازم آرایشی و بهداشتی - می‌شود که سعی دارد تا از تولید و مصرف سنتی پوشاک کاسته و تاثیر کمتری بر محیط زیست خود بگذارد و طیف وسیعی از تولیدات ارگانیک، تجارت منصفانه، اخلاقی، بازیافتی، فراتجدیدی و دست دوم را در برمی‌گیرد.

Jay And Ellen Diamond. (2013).

تجارت منصفانه انجمن سازمان‌یافته‌ای با رویکردی سازمان محور بوده که هدف آن کمک به تولیدکنندگان جهان سوم بوده تا شرایط داد و ستد بهتر و عادلانه‌تری را برای آنها فراهم کند و باعث گسترش پایداری یا توسعه پایدار شود.

موافقت‌نامه‌های تجارت منصفانه قراردادهایی هستند که میان دو یا چند کشور امضاء شده و به موجب آن مبادله کالا بین کشورها، فاقد هزینه گمرکی یا مشمول هزینه گمرکی پایین می‌شود. وقتی برچسب تجارت منصفانه بر روی کالایی باشد بدان منظور است که تولیدکنندگان محصول مورد نظر تحت استثمار قرار نگرفته‌اند. (گلریز، حسن. 1388.)

امروزه بسیاری از فروشندگان، طراحان و تولیدکنندگان به طور یکسان دغدغه‌ای پیش از معرفی ترند یا قیمت‌گذاری برند خود داشته و سعی بر معرفی پارچه‌های سازگار با محیط زیست داشته و استفاده از مواد خام ارگانیک عاری از آفت‌کش‌ها و روش رنگرزی که عوارض بسیار کمی برای محیط زیست داشته از دل مشغولی‌های آنها و افرادی که در زمینه مد کار می‌کنند، به‌حساب می‌آیند تا بتوانند به حفظ محیط زیست خود کمک کنند.

یکی از فاکتورهایی که باعث شده تا افراد فعال در زمینه مد موضع خود را نسبت به مد پایدار تغییر دهند فشاری‌ست که از سوی مشتریان‌شان دریافت می‌کنند، خواه مسئله اخلاقی باشد یا ابزاری برای بازاریابی که آن‌ها را ترغیب به پیوستن به مد سبز می‌کند، آنچه که اهمیت دارد آن است که کمپانی‌ها با فشار مصرف‌کنندگان خود جهت دست یافتن به مد پایدار اقداماتی را آغاز کرده‌اند.

یکی از اقداماتی که در این راستا انجام گرفته است، ارزیابی و بررسی ادعای طراحان، فروشندگان و تولیدکنندگان مبنی بر صحت و سقم سازگاری کالاهایشان با محیط زیست می‌باشد که توسط سردبیران مد، روزنامه‌های تجاری از قبیل WWD، وبلاگ‌نویسان و صنعت‌گران مد به طور مرتب مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وب‌سایت www.Ecouterre.com یک مجموعه سوال 18تایی تهیه کرده که طی آن تایید می‌کند که آیا آن شرکت یا برند واقعاً پایدار است یا خیر؟ سوالات حول اطلاعاتی راجع به مواد خام اولیه، فرآیند تولید، بسته‌بندی، حمل و نقل، مصرف مشتریان، پتانسیل عمر مصرف تولیدات می‌باشد. این سوالات به تمایز افرادی که هدف سبز دارند از دیگران کمک می‌کند و راهنمایی برای طراحان و تولیدکنندگان است تا پایداری را در کسب و کار خود ارتقاء دهند. 

Jay And Ellen Diamond. (2013).

مواد اولیه نقش بسزایی در پایداری مد و منسوجات دارند، آنها نقطه‌ی شروع تغییر و کالای کلیدی کشاورزان، طراحان و صنعت تولید، مصرف‌کنندگان و بازیافت‌کنندگان می‌باشد. در دهه‌ی 90 الیاف ارگانیک با تجارتی منصفانه و با تجدیدپذیری سریع منجر شد تا بسیاری از طراحان در طراحی کلکسیون‌های خود از این مواد اولیه جایگزین استفاده کنند. از جمله الیاف‌های جایگزین و سازگار با محیط زیست می‌توان به پنبه ارگانیک اشاره کرد.

Kate Fletcher. (2014).

براساس گزارش «اکوتر» وب‌سایت معتبر در زمینه مد پایدار نزدیک به 70 کشور کشت پنبه انجام می‌دهند که بیش از 50% منسوجات جهان را تشکیل می‌دهد و از سمی‌ترین محصولات جهان محسوب می‌شود. کشت این محصول نزدیک به 2 میلیارد آفت‌کش شیمیایی سمی و خطرناک را وارد اتمسفر می‌کند. طبق گزارشی اعلام شده از سازمان بهداشت جهانی سالانه دست کم 3 میلیون نفر توسط آفت‌کش‌ها مسموم شده که از این تعداد 220.000 هزار مورد آن منجر به فوت شخص می‌شود. این آسیب‌ها در قشر روستایی و محلی جامعه بیشتر بوده، زیرا فقر کارگران مزرعه و کشاورزان مانع پیشگیری آنان می‌شود و عوارض منجر به سقط جنین، تولد زودهنگام، به‌دنیا آمدن کودکان بیمار و ناتوان می‌شود.

نشر این اطلاعات توسط این وب‌سایت باعث شد تا میزان استفاده از پنبه کاهش یافته و صنعت مد را تشویق کرد تا از پنبه‌های ارگانیک بیشتر استفاده کنند. عموماً مصرف‌کنندگان می‌دانند که پنبه ارگانیک به پنبه سنتی برتری دارد زیرا میزان استفاده از آفت‌کش‌ها، حشره‌کش‌ها و دیگر مواد شیمیایی مضر برای محیط زیست و انسان را کاهش می‌دهد. پنبه ارگانیک در بین پارچه‌های سازگار با محیط زیست از شهرت بالایی برخوردار می‌باشد؛ اما تنها پارچه‌ای نیست که به سلامت محیط زیست کمک می‌کند.

Jay And Ellen Diamond. (2013).

امروزه پیدا کردن مواد خام اولیه و ایده‌های متنوع در صنعت مد و منسوجات بسیار دشوار است. این صنایع توسط حجم زیادی از محصولات مشابه و حاضر و آماده در طیف محدودی از انواع الیاف، تسخیر شده است.

در سال 2010 کتان و پلی‌استر روی هم 85% از محصول الیافی جهان را تشکیل می‌دادند که درصد و انتخاب آن به عنوان ماده‌ی اولیه هر سال افزایش می‌یابد. حال تمرکز بر روی این 2 الیاف و انتخاب آن به عنوان ماده اولیه در بخش کشاورزی و تولید خطرات زیست محیطی را افزایش می‌دهد از این رو برای کاهش تاثیرات مخرب جهانی آنها در بخش کسب و کار و محیط زیست لازم است، تنوع و گوناگونی در انتخاب مواد اولیه و محصولات وجود داشته باشد؛ گرچه تنوع و گوناگونی مواد اولیه به معنی عدم تولید این دو الیاف یعنی پنبه و پلی‌استر نمی‌باشد اما چشم‌اندازی است تا بتوان بر روی منابع جدیدی برای تهیه‌ی الیاف جهت بهبود چرخه‌ی تولید و اکوسیستم تمرکز کرد.

Kate Fletcher. (2014).

از الیاف زیست‌ تجزیه پذیری که می‌توان در صنعت مد استفاده کرد و جایگزین مناسبی برای کاهش مواد سمی و مصرف آن می‌باشد می‌توان به الیاف مودال، سویا، کنف، بامبو، لایوسل، غلاف آناناس، پینا، لیف نارگیل، رامی و ... اشاره کرد.

الیاف سویا

الیاف سویا چه در محیط سنتی، یا ارگانیک پرورش یابند از لیف‌های بسیار زیست‌سازگار هستند. این الیاف از بقایای تولید شیر سویا و توفو تولید می‌شود و منبعی پایدار و قابل تجدید است. پارچه‌ی تولید شده از سویا دارای زرق و برقی است که به آن حسی تجملی بودن می‌دهد و به‌راحتی دراپه شده و با دوام است و ویژگی ذاتی‌اش آن را برای لباس‌های زیر زنانه بسیار مناسب می‌کند.

الیاف مودال

مودال پارچه‌یی است با قابلیت زیست‌ تجزیه پذیری که از تابیده شدن سلولز بازیافتی درخت راش به‌دست می‌آید. پارچه‌ای با پایه مواد اولیه خام که تحت فرآیند شیمیایی شبیه به ریون قرار می‌گیرد. این پارچه لطیف بوده و به راحتی فرم می‌گیرد. پارچه مودال برعکس پارچه‌های ضد چروک، بهتر است اتوکشی شود تا ظاهر بهتری پیدا کند.

امروزه، برخی از تولیدکنندگان این الیاف را با الیاف‌های دیگر ترکیب می‌کنند تا به آن خاصیت ضدچروک بدهند. این الیاف ابتدا برای سرویس‌های خواب استفاده می‌شد حال به خاطر ویژگی جذب بالایش در حوله‌ها نیز از آن استفاده می‌شود.

کنف

گیاهی با رشد سریع که ظرف 4 ماه کاملا رسیده و رشد آن کامل می‌شود به عنوان بهترین الیاف سازگار با محیط زیست شناخته می‌شود. تنوع آن از امتیازات فوق‌العاده آن است که به ما اجازه می‌دهد از آن در ساخت پارچه‌های بسیار مقاوم و یا بسیار ظریف استفاده کنیم؛ ویژگی که اغلب در دیگر الیاف دیده نمی‌شود. همچنین از دیگر مزیت‌های آن قابلیت خنک کردن در تابستان و گرم کردن در زمستان است، این لیف متخلخل بوده و رنگ را بهتر از پنبه در خود حفظ می‌کند.

بامبو

استفاده از لیف بامبو در کف‌پوش چوبی و فرش محبوبیت فراوانی دارد. این لیف همچنین در تولید پارچه‌های بسیار لطیف نیز به‌کار می‌رود. توانایی بالایش در رشد و ترمیم سریع، آن را به یک لیف محبوب در بین تولیدکنندگان تبدیل و همواره نظر مشتریان زیادی را به خود جلب کرده است. تنها اشکال آن نیاز به ترکیبات شیمیایی در هنگام فرآوریش می‌باشد که آن را تا حدودی سمی می‌کند.

الیاف لایوسل

نام متداول الیاف تنسل می‌باشد. این لیف بوسیله حل نمودن سلولز استخراج شده از خمیر چوب در یک حلال آلی و بدون ترکیب واسطه تولید شده و پس از استخراج محلول لیف سلولزی به‌دست می‌آید. تولید آن با ویسکوز متفاوت بوده و با استفاده از مواد شیمیایی قابل بازیافت و غیر سمی صورت می‌گیرد. از ویژگی‌های این لیف که آن را با محیط زیست سازگار و محبوب می‌کند قابلیت تنفس، دوام و استحکامش است. لباس‌های تهیه‌شده توسط این لیف به‌راحتی در ماشین لباسشویی شسته شده و نیازی به خشک‌شویی ندارند. تولیدکنندگان لباس‌های لوکس و گرانقیمت از این لیف در مجموعه لباس‌های زنانه خود به‌طور گسترده استفاده می‌کنند.

پوست آناناس

جز میوه آناناس، شیره‌ی هسته و غلاف آن نیز قابل مصرف می‌باشد. مردم فیلیپین از این ترکیب بی‌استفاده برای درست کردن لباس و دامن‌های مخصوص مراسم سنتی‌شان استفاده می‌کنند. امروزه تولیدکنندگان الیاف ازاین عناصر برای تولید مواد اولیه با کیفیت، با دوام، لطیف و مهم‌تر از همه زیست‌ تجزیه پذیر برای طرفداران محیط زیست تولید می‌کنند.

پینا

پینا در تولید پارچه‌هایی که خصوصیات ظاهری شبیه به کتان دارند استفاده می‌شود. این لیف مشتق از برگ‌های آناناس بوده و به‌طور عموم جهت تهیه لباس‌های سبک که نیاز به مراقبت ویژه‌ای ندارد با ابریشم یا پلی‌استر ترکیب می‌شود. از مزایای این لیف برای کسانی که طرفدار پارچه‌های سازگار با محیط زیست می‌باشند می‌توان به زیست‌ تجزیه پذیری و پایداری آن اشاره کرد. پوشاک و رومیزی از محصولات اصلی تهیه شده با لیف پینا می‌باشند.

لیف نارگیل

تولیدکنندگان الیاف دریافته‌اند قسمت میانی غلاف نارگیل و پوسته بیرونی آن را ممکن است بتوان به طور نسبی در تولید لیف ضدآب و زیست‌ تجزیه پذیر استفاده کرد. امروزه از این لیف در تولید موکت و تشک استفاده می‌شود.

رامی

رامی از الیاف نه چندان جدید بوده که توانسته شهرت و محبوبیت زیادی کسب کند واز گیاهان گلزای بومی آسیا محسوب می‌شود. از مزایای آن شاید بتوان به استحکام، مقاومت در برابر کپک و توانایی ترکیب‌پذیری‌اش با الیاف پشم و پنبه اشاره کرد. این لیف اغلب در روکش صندلی‌ها استفاده می‌شود اما در ترکیب با پشم می‌تواند به عنوان پارچه درصنعت مد به‌کار رود.

با استفاده از این قبیل الیاف طبیعی به جای لیف‌هایی همچون پلی‌استر می‌توان وابستگی‌مان را نسبت به مواد پتروشیمیایی از جمله نفت کمتر کرد. علاوه بر لیف‌های ذکر شده که شاید کمتر شناخته شده باشند می‌توان به برخی مواد قدیمی‌تر زیست‌سازگار مانند سیلک اشاره کرد. سیلک که از زمان‌های قدیم لیفی لوکس و تجملی برای پوشاک به‌روز گرانقیمت به‌شمار می‌رفته است از الیاف طبیعی بوده زیرا از کرم ابریشم طی فرایندی بدون استفاده ازترکیب شیمیایی خطرناک به‌دست می‌آید.

کتان نیز از دیگر پارچه‌های لوکس است که در پوشاک گرانقیمت لوکس استفاده می‌شود و از گیاه فلاکس به‌دست می‌آید. این لیف در روند رشد خود نیاز بسیار کمی به آفت‌کش دارد. گرچه پارچه تهیه شده از این لیف چروک‌پذیری بالایی داشته اما این یکی از ویژگی‌های خاص و زیبای لباس‌هایی محسوب می‌شود که از این لیف تهیه می‌شوند.

Jay And Ellen Diamond. (2013).

 

 


نگارش و تحقیق: شیرین بهرام‌پور 

منابع:

  • گلریز، حسن. 1388. فرهنگ توصیفی اصطلاحات پول، بانکداری و مالیه بین المللی: انگلیسی- فارسی. تهران: نشر فرهنگ معاصر
  • Barbara Cimattia, Giampaolo Campanab, Laura Carluccio. (2017) .Eco Design and Sustainable Manufacturing in Fashion: a Case Study in the Luxury Personal Accessories Industry. Journal of ScienceDirect.
  • Jay And Ellen Diamond. (2013). The World of Fashion. ISBN: 1609015274,9781609015275.
  • Kate Fletcher. (2014). Sustainable Fashion and Textile: Design Journeys. ISBN: 978-0-415-64455-6.
مطالب
نام گذاری انواع پارچه پنبه ای
نام گذاری انواع پارچه های پنبه ای
توسعه پایدار در مد
واژه «sustain» یا پایدار در اصل به معنی تداوم بخشیدن و حفظ کردن می‌باشد
ورک شاپ فشن آرت
کارگاه تجربی برای هنرمندان تجسمی؛ در این پروژه مد را به عنوان ابزار بیان هنری تجربه میکنیم و رابطه کلمات، تصاویر ذهنی و مدیوم هنری را بررسی میکنیم.
شروع دوره جدید
دوره جدید آموزش مقدماتی خیاطی از 21 دی ماه شروع میشود. این دوره شامل 16 جلسه سه ساعته است که روزهای پنج شنبه صبح برگزار میشود.